Machineverordening 2027: wat verandert er en hoe helpt ERP-software jouw productiebedrijf?

Wat verandert er met de Machineverordening 2027 en wat betekent dit voor jouw productiebedrijf? Lees hoe ERP-software helpt bij naleving van de nieuwe EU-regelgeving.

Stel je voor: je produceert al jaren machines of installeert ze bij klanten. De documentatie klopt, de CE-markering hangt eraan, en de veiligheid is geborgd. En dan komt er nieuwe Europese wetgeving die de spelregels ingrijpend verandert. Niet alleen op papier, maar ook digitaal. 

Dat is precies wat de Machineverordening 2027 volgend jaar zal gaan doen. Voor productiebedrijven, machinebouwers en importeurs is het dan ook hoog tijd om zich voor te bereiden, en om te kijken welke rol de juiste ERP-software daarin kan spelen.

Inhoudsopgave

• Wat houdt de Machineverordening 2027 in en voor wie geldt het?
• Wat verandert er ten opzichte van de huidige richtlijn?
• Welke gevolgen heeft de Machineverordening 2027 voor bedrijven?
• Hoe helpt ERP-software voor productiebedrijven bij naleving van de Machineverordening?
• Tijdig voorbereiden op Machineverordening 2027 loont

Wat houdt de Machineverordening 2027 in en voor wie geldt het?

De Machineverordening 2027 (officieel EU-verordening 2023/1230) vervangt de huidige Machinerichtlijn 2006/42/EG. De nieuwe verordening geldt vanaf 20 januari 2027 en is direct bindend in alle EU-lidstaten, zonder omzetting naar nationale wetgeving. Dat is een belangrijk verschil met de huidige richtlijn.

De verordening is van toepassing op een breed scala aan partijen:

• Fabrikanten van machines en half-voltooide machines
• Importeurs die machines vanuit buiten de EU op de markt brengen
• Distributeurs die machines verder in de handel brengen
• Gemachtigde vertegenwoordigers binnen de EU

Kortom: de Machineverordening 2027 raakt vrijwel ieder productiebedrijf dat actief is op de Europese markt: of het nu gaat om het bouwen, verkopen of invoeren van machines.

Wat verandert er ten opzichte van de huidige richtlijn?

De grootste verandering ten opzichte van de Machinerichtlijn 2006/42/EG zit in de erkenning van digitale technologie en bijbehorende risico’s. De nieuwe verordening houdt expliciet rekening met machines die softwaregestuurd zijn, verbonden zijn met netwerken of deels autonoom functioneren. Denk aan cobots, AI-gestuurde machines en machines die communiceren via het Industrial Internet of Things (IIoT).

Dit zijn de belangrijkste wijzigingen op een rij:

Digitale veiligheid van machines als wettelijke eis

De digitale veiligheid van machines krijgt een expliciete plek in de nieuwe wetgeving. Fabrikanten moeten aantonen dat hun machines bestand zijn tegen cyberaanvallen die de veiligheid van mensen in gevaar kunnen brengen. Dit vereist een risicoanalyse die verder gaat dan de traditionele mechanische gevaren. 

Uitbreiding van het toepassingsgebied

De Machineverordening 2027 dekt meer producten dan zijn voorganger. Nieuw zijn onder meer: machines aangestuurd door AI of zelflerend vermogen, robotsystemen voor persoonlijke verzorging en bouwkits voor consumenten. De grens tussen ‘machine’ en ‘softwareproduct’ vervaagt daarmee nadrukkelijk in de wetgeving.

Digitale gebruiksaanwijzing en EU-verklaring van overeenstemming

Instructies mogen voortaan digitaal worden aangeleverd, tenzij de eindgebruiker een papieren versie vraagt. Daarnaast moet de EU-verklaring van overeenstemming digitaal beschikbaar zijn en traceerbaar blijven gedurende de gehele levensduur van de machine. Dit zijn belangrijke stappen in de modernisering van deze processen.

Strengere eisen aan risicobeoordeling

De risicobeoordeling wordt uitgebreider en moet ook rekening houden met voorzienbaar misbruik en nieuwe risico’s die voortkomen uit software-updates na het in de handel brengen. Dit maakt het een continu proces in plaats van een eenmalige stap.

Nieuwe definities: software valt nu expliciet onder de wet

Een belangrijke verschuiving ten opzichte van de oude richtlijn is de uitbreiding van definities. Software en digitale besturingscomponenten vallen nu namelijk expliciet onder de verordening. Dat betekent dat ook puur softwarematige aanpassingen aan een machine beoordeeld moeten worden op veiligheidsimpact — iets wat voorheen in een grijs gebied viel.

Wezenlijke wijzigingen maken je juridisch tot fabrikant

Voor veel productiebedrijven is dit een van de meest ingrijpende veranderingen: wie een machine wezenlijk aanpast of integreert in een groter systeem, wordt juridisch zelf beschouwd als fabrikant. Met alle bijbehorende verplichtingen: van risicobeoordeling en technische documentatie tot CE-markering. Dit geldt ook voor bedrijven die machines van derden aanpassen voor eigen gebruik of doorverkoop. 

Grotere ketenverantwoordelijkheid voor importeurs en distributeurs

De nieuwe verordening legt ook nadrukkelijk verantwoordelijkheid bij importeurs en distributeurs. Zij moeten voortaan actief controleren of de machines die zij op de markt brengen voldoen aan de verordening en of de vereiste documentatie aanwezig en correct is. Passief doorleveren zonder verificatie is met deze wet niet langer een optie.

Wat overigens ongewijzigd blijft: de verplichte externe keuring voor hoog-risico machines, zoals een pers, blijft gewoon van kracht onder de nieuwe verordening.

Welke gevolgen heeft de Machineverordening 2027 voor bedrijven?

De nieuwe wetgeving rond machineveiligheid heeft voor veel productiebedrijven vergaande gevolgen. De veranderingen raken niet alleen de technische afdeling of de juridische afdeling: ze hebben impact op het hele bedrijfsproces, van productontwikkeling tot after-sales.

Concreet betekent dit dat bedrijven onder meer het volgende moeten aanpakken:

• Technische documentatie herzien en aanpassen 

Alle technische dossiers moeten voldoen aan de nieuwe eisen, inclusief aantoonbare cybersecurity-maatregelen.

• Risicobeoordelingen updaten 

Bestaande risicoanalyses zijn mogelijk niet meer toereikend en moeten worden uitgebreid met digitale risicoaspecten.

• Digitale traceerbaarheid inrichten 

Van grondstof tot eindproduct en servicedocumentatie: alles moet aantoonbaar en traceerbaar zijn.

• Processen rondom software-updates borgen 

Updates die de veiligheidsfuncties van een machine beïnvloeden, moeten gedocumenteerd en beoordeeld worden alsof het een heel nieuw product is.

Voor veel productiebedrijven betekent dit dat interne processen opnieuw moeten worden ingericht. En juist daar biedt een goed ERP-systeem uitkomst.

Hoe helpt ERP-software voor productiebedrijven bij naleving van de Machineverordening?

Een ERP-systeem voor de productie is veel meer dan een boekhoudpakket of een planningssysteem. Moderne ERP voor productiebedrijven biedt functionaliteiten die direct aansluiten op de eisen van de Machineverordening 2027.

Gestructureerde documentbeheer en traceerbaarheid

Een ERP-systeem legt alle relevante informatie vast: van de stuklijst en inkooporders tot kwaliteitscontroles en onderhoudshistorie. Dit maakt het mogelijk om de technische dossiers die de Machineverordening vereist volledig en actueel te houden. Iedereen werkt met de meest actuele versie van documenten en ziet precies wie wat heeft gedaan, wanneer diegene dat heeft gedaan en op basis van welke versie van een document dit is gedaan. Oftewel: met een ERP-systeem krijg je volledig inzicht in het gehele proces. 

Kwaliteits- en compliancebeheer

Veel branchespecifieke ERP-oplossingen voor productiebedrijven hebben ingebouwde modules voor kwaliteitsbeheer en compliancebeheer. Hiermee kunnen risicobeoordelingen worden bijgehouden, audittrails worden vastgelegd en afwijkingen worden gemeld en opgevolgd. Dit sluit direct aan op de eis van de Machineverordening om risicobeoordeling als continu proces in te richten.

Beheer van software-updates en versioning

Voor machines met software is versiebeheer cruciaal. Een ERP-systeem kan worden ingericht om elke software-update aan een machine te koppelen, inclusief bijbehorende documentatie en risicobeoordeling. Zo voldoe je aan de nieuwe eis dat ook software-updates moeten worden beoordeeld op veiligheidsimpact.

Digitale handleidingen en EU-verklaringen beheren

De mogelijkheid om digitale gebruiksaanwijzingen te beheren en te distribueren via een ERP-platform sluit aan op de nieuwe regels rond documentlevering. EU-verklaringen van overeenstemming kunnen worden opgeslagen, gekoppeld aan producten en op verzoek snel worden gegenereerd of gedeeld.

Tijdig voorbereiden op Machineverordening 2027 loont

Januari 2027 lijkt nog ver weg, maar voor bedrijven die hun processen en systemen moeten aanpassen is de tijd nu al beperkt. Een ERP-implementatie of -uitbreiding kost tijd: van selectie en implementatie tot adoptie door medewerkers. Wie nu begint met het in kaart brengen van de gevolgen van de Machineverordening 2027 voor zijn bedrijf, heeft straks een streepje voor op concurrenten die te laat beginnen.

Bovendien biedt de transitie naar de nieuwe verordening een uitgelezen kans om ook andere processen te professionaliseren. Denk aan het digitaliseren van papieren workflows, het centraliseren van productdocumentatie of het verbeteren van de samenwerking tussen verschillende afdelingen. Een goed ingericht ERP voor productiebedrijven maakt al deze verbeteringen mogelijk in één gedeeld systeem.

Wil je weten welk ERP-systeem het beste aansluit bij jouw productiebedrijf en de eisen van de Machineverordening 2027? Op ERPoverzicht.nl vind je een overzicht van ERP-oplossingen die speciaal zijn afgestemd op de productiesector: inclusief functionaliteiten voor kwaliteit, compliance en traceerbaarheid.