AI-adoptie in het mkb: Nederland loopt voorop, maar verliest grip

Aan digitalisering is in het mkb geen gebrek, maar de snelle ontwikkelingen brengen ook risico’s met zich mee.

Nederlandse mkb-bedrijven lopen voorop in Europa als het gaat om de adoptie en toepassing van kunstmatige intelligentie, beter bekend als AI. Uit recent onderzoek van Sharp blijkt dat bijna drie op de vier ondernemers AI heeft geïntegreerd in de bedrijfsvoering, ruim boven het Europese gemiddelde van circa 64%.

Veel organisaties hebben moeite om hun AI-projecten uit de pilotfase te krijgen. Plannen zijn er vaak wel, maar daadwerkelijke toepassing van de technologie blijft regelmatig achter.

De belangrijkste inzichten uit het onderzoek op een rij:

• Nederlandse ondernemers zijn de experimentele fase vaak al voorbij. Zo past maar liefst 71% van de respondenten AI actief toe in bedrijfsprocessen en besluitvorming. 
• Het vertrouwen in AI groeit snel. Zo geeft 86% aan AI betrouwbaarder te vinden dan een jaar geleden. 
• Dit vertrouwen en deze groei zetten zich naar verwachting de komende jaren door. Zo verwacht bijna 60% van de mkb-bedrijven fors te investeren in onder andere cloud capaciteit, procesautomatisering en nieuwe AI-toepassingen.

Digitalisering als versneller van AI-adoptie

Deze ontwikkelingen komen niet uit de lucht vallen, want het Nederlandse midden- en kleinbedrijf is al langere tijd aan het digitaliseren. Waar multomappen en handgeschreven notities een aantal jaar geleden nog de normaalste zaak van de wereld waren, zien steeds meer ondernemers nu de toegevoegde waarde van digitale technologie. 

Bedrijven die hebben geïnvesteerd in een moderne IT-infrastructuur en cloudomgeving zijn beter in staat om AI toe te passen en profiteren daardoor sneller van de voordelen.

Groot risico: ‘shadow AI’ en gebrek aan controle

De snelle AI-adoptie van het mkb lijkt op het eerste gezicht een positieve ontwikkeling te zijn. Maar dit onderzoek laat ook de keerzijde zien. Want hoewel 97% van de ondervraagde bedrijven een AI-beleid heeft, gebruikt bijna de helft van de medewerkers AI-tools zonder dit officieel te melden.

Dit fenomeen wordt ook wel ‘shadow AI’ genoemd. En het zorgt voor een kloof tussen het beleid en de praktijk. Organisaties hebben hierdoor onvoldoende zicht op welke tools worden gebruikt en welke data daarin terechtkomt. En dat brengt risico’s met zich mee op het gebied van dataveiligheid, compliance en operationele continuïteit. 

Conclusie: AI-adoptie vraagt om controle, niet alleen technologie

De snelle groei van het AI-gebruik onder Nederlandse mkb’ers laat zien dat technologie niet langer de grootste uitdaging is. Deze uitdaging schuilt namelijk in toezicht en controle. De implementatie van AI lijkt op het eerste gezicht vooral positief, maar in de praktijk schuilt er meer complexiteit achter. 

AI moet daarom strategisch worden toegepast. Iedereen probeert maximaal te profiteren van deze ontwikkelingen, maar beleid en toezicht zijn daarbij onmisbaar. Organisaties die achterblijven in het moderniseren van hun IT-landschap of het vaststellen van richtlijnen en toezicht, lopen een toenemend risico op achterstand en beveiligingsproblemen. 

Succesvolle inzet van AI vraagt daarom niet alleen om de juiste technologie, maar vooral om duidelijke kaders, toezicht en grip op het gebruik binnen de organisatie. 

Bron

Sharp – Nederlandse MKB’ers lopen voor in AI-adoptie in Europa – maar snelle groei vergroot risico op ongecontroleerd gebruik (15 december 2025)