Onderzoek: ‘AI levert door slechte data nog te weinig op’

Het bedrijfsleven is volop aan de slag gegaan met AI, maar of het tot nu toe echt veel heeft opgeleverd, daar twijfelen velen aan.

Vooral in het bedrijfsleven zie je slimme technologieën steeds vaker terug: chatbots begroeten klanten, verkoopmedewerkers laten hun agenda beheren door een AI-tool, en zo zijn er talloze voorbeelden.

Maar wat heeft de inzet van AI in bedrijven tot dusverre daadwerkelijk opgeleverd? Daar staan we in dit artikel bij stil. Om antwoord te kunnen geven op deze vraag, kijken we naar onderzoek dat eerder dit jaar werd uitgevoerd door Xebia en Data Expo. Aan het onderzoek deden meer dan 500 professionals uit meer dan tien sectoren in Europa en de Verenigde Staten mee.

De hoofdvraag: hoe gaan organisaties met data en kunstmatige intelligentie (AI) om?

De belangrijkste statistieken op een rij:

• Ongeveer de helft van alle respondenten werkt met generatieve AI-assistenten. Opvallend genoeg zegt 40% van hen dat ze AI daadwerkelijk nuttig weten in te zetten. Slechts 1 op de 3 zegt de waarde van AI volledig te kunnen benutten. 
• De betrouwbaarheid van AI is al jaren een van de grootste struikelpunten bij implementatie. Zo blijkt ook uit dit onderzoek, waarin slechts 28% daadwerkelijk zegt te vertrouwen op de uitkomsten van AI-systemen.
• AI en data(beheer) gaan hand in hand. Een AI-tool moet zijn inzichten immers volledig baseren op de data die het tot zijn beschikking heeft. Is die niet goed of onvolledig, dan zullen de inzichten van de AI-tool dat ook zijn. En juist hier gaat het bij veel respondenten mis. Zo zegt maar liefst 51% te kampen met slechte datakwaliteit; bij 47% ontbreekt het begrip over het belang van een goede datastrategie. Belangrijk om te vermelden: zoals vrijwel altijd gaat dit gepaard met een gebrek aan budget (of noemen we het een gebrek aan durf om te investeren?)

De verschillen per sector

Het onderzoek maakt ook duidelijk welke sectoren voorop in de adoptie van AI gaan. Zo heeft 70% van de zakelijke dienstverleners een duidelijke visie op AI, en weten ze er hierdoor ook meer uit te halen. De sectoren die al op verschillende manieren in contact zijn gekomen met AI, lijken de toepassingsmogelijkheden van de tools een stuk beter te begrijpen. 

En dan hebben we nog de andere kant van het spectrum. Als we het onderzoek moeten geloven, dan zijn het vooral de sectoren met strenge regelgeving die achterblijven in AI-adoptie.

Met name de maakindustrie en de zorgsector lopen achter de feiten aan. In de eerstgenoemde sector houdt men nog te vaak vast aan verouderde systemen, die in de praktijk maar lastig te vervangen lijken. In de zorgsector heeft men te maken met strenge privacyregels en versnipperde patiëntgegevens. En dat heeft een groot effect op de toegevoegde waarde van een AI-tool. 

De rol van AI-agents

AI-agents: we komen ze steeds vaker tegen. Het grote verschil en voordeel van een AI-agent is dat het daadwerkelijk als ‘collega’ kan fungeren. Een traditionele vorm van AI moet wachten op input van jou: je vraagt het iets, en het gaat voor je aan de slag. Een AI-agent gaat zelfstandig en proactief aan de slag en kan zo veel werk uit handen nemen. 

Ook in dit onderzoek werd samen met de respondenten stilgestaan bij de verwachte rol van deze AI-agents. En veel zien de toekomst met AI-agents enigszins somber in. Zo verwacht 45% dat ze er uiteindelijk voor zullen zorgen dat er minder banen nodig zijn.

Deze angst lijkt hand in hand te gaan met de mate waarop AI geïntegreerd is in de sector. Je raadt het namelijk misschien al: de angst voor banenverlies door AI is voornamelijk afkomstig uit de maakindustrie en gezondheidszorg. 

In de zakelijke dienstverlening is men ietwat optimistischer gestemd: zij pleiten voor het belang om AI als hulpmiddel te zien. AI kan veel werk uit handen nemen, maar uiteindelijk blijft menselijke controle noodzakelijk.

De dominantie van Amerikaanse cloudproviders

Tot slot werd er in het onderzoek ook nog gekeken naar de rol van cloudplatforms. Steeds meer organisaties hebben de overstap naar de cloud gemaakt. Ze profiteren hierdoor van meer vrijheid: het beheer en onderhoud van applicaties ligt namelijk bij de cloudprovider.

De onderzoeksresultaten maken één ding (pijnlijk) duidelijk: het Nederlandse bedrijfsleven is heel sterk afhankelijk van Amerikaanse cloudproviders. En dat terwijl het merendeel, bijna 70%, pleit voor een Europese tegenhanger. Oftewel, we willen de platforms meer binnen het eigen continent houden, maar dat lijkt nog niet helemaal te lukken. Of de toekomst daar verandering in zal gaan brengen, dat kan alleen de tijd ons leren. 

Bron

Xebia: ‘Data & AI Monitor (2025/2026)’ - augustus 2025