Wat is het Bullwhip Effect?

..en hoe kan het gebruik van een geschikte softwareoplossing voor ERP, SCM en logistiek dit voorkomen?

De term, in het Nederlands ook wel bekend als ‘opslingereffect’, speelt een centrale rol op het gebied van risicomanagement binnen het domein van Supply Chain Management. Maar wat houdt het precies in en wat kunnen bedrijven doen om dit effect tegen te gaan? Wij zullen dat in dit artikel nader toelichten.

Inhoudsopgave

• Definitie
• Oorzaken van het Bullwhip Effect
• Gevolgen van het opslingereffect
• Preventie met ERP- en SCM-software

Definitie

Het Bullwhip Effect verwijst naar het fenomeen waarin bestellingen van leveranciers meer fluctueren dan de verkoop aan klanten. In andere woorden: ze wijken af van de vraag. Deze afwijking blijft vervolgens stroomopwaarts in de supply chain escaleren.

Het fenomeen dankt zijn naam aan het verloop van de afwijking, die als een zweep effect heeft op de rest van het proces. Als er een kleine verandering in de vraag van klanten plaatsvindt, dan kan dit grote schommelingen in de toeleveringsketen veroorzaken. Een effect dat zelfs een impact heeft op de oorsprong van de supply chain.

Oorzaken van het Bullwhip Effect

Het Bullwhip Effect is een fenomeen op het gebied van Supply Chain Management (SCM). Het is het resultaat van dynamische processen in de supply chain en kan verschillende oorzaken hebben:

• Het verwerken van vraagsignalen.
• Prijsschommelingen.
• Orderbundelingen of grotere orders dan in eerste instantie verwacht.
• Rantsoeneringen of ‘hamsteren’ van klanten.

Vraagsignalen verwerken

Het Bullwhip Effect kan optreden als de (toekomstige) vraag van de klant verkeerd wordt geïnterpreteerd. Als u verwacht dat uw klanten grote bestellingen gaan plaatsen, zorgt u dat u deze voorspelde vraag tijdig aankaart bij uw leverancier. Als deze inschatting achteraf niet helemaal blijkt te kloppen, heeft de gehele supply chain daar vervolgens last van.

Prijsschommelingen

Prijsschommelingen kunnen leiden tot variaties in de vraag, zonder dat de klant daar direct iets mee te maken heeft. Als een koper bijvoorbeeld vermoedt dat er een prijsstijging aankomt, kan er een korte toename van aankopen plaatsvinden. In de daaropvolgende periode daalt deze echter weer, er is immers daarvoor al flink ingekocht.

Bundelen van bestellingen

Het bundelen van bestellingen komt in de praktijk vaak voor. Bulkbestellingen worden bijvoorbeeld met korting verkocht, omdat de verkoper in dat geval minder zendingen hoeft te doen. Waar dit echter voor kan zorgen, is dat er perioden zijn met veel orders, maar ook perioden met geen of weinig orders. Orderbundeling kan in potentie dus het Bullwhip Effect versterken.

Hamsteren

De corona pandemie heeft ons geleerd dat mensen de neiging hebben om in paniek te raken als er een toekomstig tekort dreigt aan te komen. Zo was toiletpapier bijna onverkrijgbaar in de beginperiode. Zodra deze bal begint te rollen, zorgt dit voor veel knelpunten in de supply chain. Niet iedere leverancier is immers voorbereid op zo’n enorme vraag. Als ze dat op een gegeven moment wel zijn, dan schuilt het gevaar in het beëindigen van het hamsteren, waardoor leveranciers met een overvloed aan producten achterblijven. 

Gevolgen van het opslingereffect

De gevolgen van het Bullwhip Effect kunnen niet worden onderschat. Het kan een bedrijf namelijk erg veel geld kosten. Het kan ertoe leiden dat leveranciers niet kunnen voldoen aan de vraag, dat de schappen leeg zijn en dat klanten afhaken. Overschotten leiden echter weer tot verspilling, en het (onnodig) opslaan van producten kost ook geld.

Veiligheidsvoorraad

Om het opslingereffect te voorkomen, hebben veel leveranciers reserve-/veiligheidsvoorraden achter de hand. Hoewel het niet direct een oplossing van het probleem is, helpt het wel om systematische voorzorgsmaatregelen te nemen. 

Preventie met ERP- en SCM-software

De digitalisering van onze maatschappij heeft ervoor gezorgd dat bedrijven beter in staat zijn om het Bullwhip Effect systematisch te voorkomen. Softwareoplossingen als een SCM- of ERP-systeem hebben er bijvoorbeeld voor gezorgd dat de algemene communicatie binnen de supply chain aanzienlijk is verbeterd. U heeft hierdoor eenvoudig en snel contact met alle betrokkenen, zodat u efficiënt samen kan werken om eventuele knelpunten te voorkomen. 

Analyse- en voorspellingssoftware

Moderne ERP-oplossingen beschikken vaak over uitgebreide analyse- en prognosefuncties waarmee bedrijven de vraag en vereisten nauwkeuriger kunnen inplannen. Systemen op dit gebied zijn vaak voorzien van kunstmatige intelligentie (AI)-functionaliteiten en stellen gebruikers in staat om optimaal gebruik te maken van de beschikbare gegevens.