Wat is het verschil tussen SaaS, PaaS en IaaS?

Van ‘Software as a Service’ tot ‘Infrastructure as a Service’: ontdek wat de verschillende servicemodellen voor jou kunnen betekenen.

‘De cloud’ is in de afgelopen jaren steeds populairder geworden. Steeds meer bedrijven zijn daarom overgestapt op cloudgebaseerde systemen. Lokale ERP-installaties komen steeds minder vaak voor; de meerderheid werkt inmiddels volledig online.

De redenen zijn duidelijk: cloudsoftware is sneller beschikbaar, vraagt een lagere initiële investering en kan flexibel worden op- en afgeschaald. Maar hoe zit die cloud precies in elkaar? En hoe verhouden de termen SaaS, PaaS en IaaS zich tot elkaar?

Voordat we dat uitleggen, kijken we eerst kort naar de verschillen tussen cloud- en lokale ERP-systemen.

Inhoudsopgave

• Cloud vs. on-premises
• Software as a Service (SaaS)
• Platform as a Service (PaaS)
• Infrastructure as a Service (IaaS)
• Everything as a Service (XaaS)
• Minder bekende XaaS-modellen
• Samenvattend

Cloud vs. on-premises

Softwareleveranciers bieden hun ERP-oplossingen op verschillende manieren aan. Het grootste onderscheid zit in het licentiemodel en de manier waarop het systeem wordt gehost. 

Cloud ERP

Cloud ERP wordt via externe datacenters aangeboden. De leverancier bezit en beheert de complete infrastructuur; jij betaalt een maandelijkse licentie om het systeem te gebruiken. Updates, beveiliging en onderhoud worden volledig door de aanbieder geregeld.

Lokale ERP-software (on-premises)

Bij een lokaal ERP-systeem is de organisatie zelf eigenaar van de servers en hardware. De software wordt eenmalig aangeschaft en lokaal geïnstalleerd. De organisatie heeft volledige controle, maar ook volledige verantwoordelijkheid: inclusief onderhoud, beveiliging en updates.

Welk model past bij welk bedrijf?

Er bestaat geen universeel ‘beter’ model. De keuze hangt af van de situatie en behoefte:

• Cloud: ideaal voor groeiende bedrijven die flexibiliteit, lagere instapkosten en minimale IT-zorg willen.
• On-premises: geschikt voor organisaties met een eigen IT-afdeling of strenge compliance-eisen. De investering is hoger, maar de volledige controle is een voordeel.

In het vervolg van dit artikel zullen we ons vooral focussen op cloudgebaseerde oplossingen, en dus op de drie kernmodellen: SaaS, PaaS en IaaS.

Software as a Service (SaaS)

Clouddiensten worden doorgaans onderverdeeld in drie lagen: de bovenste, een middelste en de meest fundamentele laag. De bovenste laag wordt ook wel Software as a Service, oftewel SaaS genoemd. 

Wat doet het?

Een voorbeeld van SaaS is een cloudgebaseerd ERP-systeem. De aanbieder levert in dit geval niet alleen de cloudinfrastructuur zelf, maar ook zijn eigen applicaties in de cloud. Meestal gebruik je de software direct via je browser, of via een speciaal ontwikkelde app. Verder verzorgen zij de applicatie, hosting, beveiliging, updates en het onderhoud van het systeem. 

Verschillende soorten

SaaS-applicaties zijn bijzonder divers. Ieder systeem heeft zijn eigen functionaliteiten en komt dus ook met zijn eigen prijskaartje. Dat betekent dat er voor ieder bedrijf een geschikte applicatie te vinden is.

De voordelen van SaaS op een rij:

• Snelle implementatie
• Geen technische kennis nodig
• Automatische updates
• Lage instapkosten
• Flexibel schaalbaar

Platform as a Service (PaaS)

Platform as a Service (PaaS) bevindt zich één laag onder SaaS-oplossingen in het XaaS-model. Waar SaaS kant-en-klare software levert die je direct kunt gebruiken, biedt PaaS juist een compleet ontwikkelplatform in de cloud. Je krijgt dus geen afgebouwd ERP-systeem, maar de bouwstenen om er zelf één te ontwikkelen of aan te passen.

Wat kun je met PaaS?

Een PaaS-omgeving voorziet organisaties van alle benodigde middelen om software te bouwen, testen en uit te rollen. Denk aan:

• Cloudinfrastructuur (servers, databases, opslag)
• Middleware
• Ontwikkeltools en frameworks
• Beheer- en securitydiensten

Je hoeft dus niet zelf te investeren in hardware of serverbeheer. De cloudprovider levert het fundament en jij ontwikkelt daarop je eigen applicaties, integraties of maatwerk-functionaliteiten.

PaaS, low-code en no-code: hoe zit dat?

Moderne PaaS-platformen bevatten vaak low-code of no-code mogelijkheden:

• PaaS: de technische basis + tools + infrastructuur.
• Low-code: snelle appontwikkeling met visuele modellen én beperkte handmatige code.
• No-code: volledig bouwen zonder programmeerkennis via drag-and-drop.

Hierdoor ontstaat een hybride ontwikkelomgeving waar zowel IT-teams als business users mee kunnen werken. Organisaties kunnen sneller maatwerk ontwikkelen, zonder volledige afhankelijkheid van traditionele developers.

Infrastructure as a Service (IaaS)

IaaS gaat wederom een niveau dieper dan het model in het vorige hoofdstuk. Het vormt namelijk de meest fundamentele laag van cloudservices. Infrastructure as a Service voorziet bedrijven van een aantal onmisbare IT-middelen, zoals:

• Rekenkracht (virtuele servers)
• Opslagcapaciteit
• Netwerkvoorzieningen

Dit is wat IaaS doet

Gebruikers hebben maximale vrijheid: ze richten zelf de servers in, bepalen welke besturingssystemen ze gebruiken en installeren hun eigen applicaties. IaaS wordt vaak gebruikt door grotere organisaties met eigen IT-expertise of complexe applicatielandschappen.

Everything as a Service (XaaS)

SaaS, PaaS en IaaS maken allemaal deel uit van een aanpak die ook wel bekendstaat als ‘Everything as a Service’. De term wordt afgekort tot XaaS, waarbij de x staat voor de verschillende technologieën die het omvat. 

De drie kernlagen van de XaaS-aanpak: Infrastructure as a Service (onderste laag), Platform as a Service (middelste laag) en Software as a Service (bovenste laag).

Soms wordt ook de term EaaS of Anything as a Service gebruikt, maar de kern blijft hetzelfde: je neemt IT-diensten af als flexibel, schaalbaar abonnement.

Minder bekende XaaS-modellen

Naast de bekende drie zijn er steeds meer gespecialiseerde servicemodellen ontstaan. Hiermee proberen softwareleveranciers aan de steeds specifiekere eisen van hun klanten te voldoen. Enkele belangrijke voorbeelden:

BaaS – Backend as a Service

BaaS levert kant-en-klare backend functies voor app-ontwikkeling, zoals:

• Authenticatie
• Databases
• Pushnotificaties
• API-beheer

Hiermee kunnen developers zich focussen op de frontend, waardoor apps sneller gebouwd worden. BaaS wordt veel gebruikt voor mobiele apps en webapplicaties.

DaaS – Desktop as a Service / Data as a Service

DaaS kent twee veelvoorkomende betekenissen:

1. Desktop as a Service

Een volledig virtuele desktopomgeving die je via de cloud gebruikt. Medewerkers loggen in vanaf iedere locatie, terwijl beheer en beveiliging centraal worden geregeld.

2. Data as a Service

Data wordt via de cloud aangeboden als dienst: inclusief toegang, opslag, integratie en analyses. Dit maakt het mogelijk om grote datasets te gebruiken zonder zwaar infrastructuurbeheer.

Andere varianten die je steeds vaker ziet:

• FaaS – Function as a Service (serverless computing)
• DBaaS – Database as a Service
• STaaS – Storage as a Service
• AaaS – Analytics as a Service

Ze vallen allemaal onder dezelfde trend: IT wordt modulair, flexibel en altijd beschikbaar via de cloud. Hoe specifiek de wens of eis ook is.

Samenvattend

SaaS, PaaS en IaaS vormen de drie bouwlagen van de cloud:

• SaaS: kant-en-klare software die volledig door de leverancier wordt beheerd.
• PaaS: een cloudplatform met tools om zelf applicaties te bouwen, inclusief low-code/no-code mogelijkheden.
• IaaS: de basisinfrastructuur (servers, opslag, netwerk) waarbij je alles zelf configureert.

Samen vormen deze modellen de kern van XaaS, waarin steeds meer IT-functies als dienst worden aangeboden. De groei van aanvullende modellen zoals BaaS, DaaS, FaaS en DBaaS laat zien dat cloudtechnologie steeds verder wordt opgesplitst in flexibele, schaalbare componenten. Eén letter maakt dus écht een groot verschil.