Assortimentsbeleid: zo kies je wat blijft, erbij komt of verdwijnt

Met goed assortimentsbeleid kies je een assortiment dat verkoopt en beperk je incourante voorraad. Ontdek de stappen en maak onderbouwde keuzes voor je winkel.

Je schappen staan vol, maar een deel van de artikelen verkoopt nauwelijks. Je geld zit vast in voorraad, terwijl populaire producten regelmatig ontbreken. Wat kun je schrappen zonder klanten kwijt te raken? En wanneer is een extra variant juist verstandig?

Met assortimentsbeleid maak je die keuzes volgens een vaste methode. Je bepaalt welke producten bij je winkel passen, bekijkt wat ze bijdragen en past je aanbod daarop aan. Hier lees je hoe je een assortiment kunt samenstellen en onderhouden, met verkoopgegevens, voorraadcijfers en ondersteuning vanuit ERP (Enterprise Resource Planning)

Kort gezegd

  • Kies artikelen vanuit je doelgroep en winkelconcept, niet alleen vanuit aanbiedingen van leveranciers.
  • Breedte gaat over het aantal productgroepen; diepte over de keuze binnen een productgroep.
  • Beoordeel artikelen op hun functie, verkoop, marge en voorraadbeslag.
  • Gebruik een ABC analyse als hulpmiddel, niet als automatische schraplijst.
  • Leg beslissingen vast in je artikelbeheer en inkoopplanning, zodat uitlopende artikelen niet opnieuw worden besteld.

Inhoudsopgave

Wat is assortimentsbeleid?

Assortimentsbeleid bestaat uit de afspraken waarmee je bepaalt welke artikelen je verkoopt, voor welke klanten en met welke rol binnen je winkel. Daar horen ook keuzes bij over kwaliteit, prijsniveau, varianten en beschikbaarheid.

Een praktisch voorbeeld: een kookwinkel richt zich op thuiskoks die degelijk keukengerei zoeken. De winkel kiest een vaste basis van pannen en messen, aangevuld met seizoensproducten. Een goedkope partij decoratie wordt niet automatisch ingekocht, ook al is de inkoopprijs aantrekkelijk.

Assortimentsmanagement is het uitvoeren en bijstellen van die afspraken. Je controleert bijvoorbeeld of een nieuwe pannenset werkelijk iets toevoegt of vooral bestaande sets vervangt in de verkoop.

Assortimentsbreedte vs assortimentsdiepte: wat is het verschil?

Assortimentsbreedte gaat over het aantal verschillende productgroepen. Assortimentsdiepte gaat over het aantal varianten binnen zo’n groep, zoals maten, merken, kleuren of uitvoeringen.

Begrip Betekenis Voorbeeld
Smal assortiment Weinig productgroepen Een wijnwinkel die zich op wijn richt
Breed assortiment Veel productgroepen Een bouwmarkt met gereedschap, verf, verlichting en tuinartikelen
Diep assortiment Veel keuze binnen een groep Een wijnwinkel met verschillende druiven, streken en prijsklassen
Ondiep assortiment Beperkte keuze binnen een groep Een kleine bouwmarkt met enkele uitvoeringen per soort handgereedschap

Een bouwmarkt is niet automatisch ondiep: een grote vestiging kan binnen gereedschap juist veel keuze bieden. Het gaat om de daadwerkelijke inrichting van je aanbod.

Een breed en diep assortiment vraagt om keuzes in ruimte en voorraad. Vraag bij iedere uitbreiding welke klantvraag je daarmee beter bedient.

Kernassortiment vs randassortiment: wat moet erin en wat is extra?

Het kernassortiment vormt de basis van je winkel. Dit zijn de producten waarvoor klanten bij je komen en die passen bij je winkelbelofte. Het randassortiment vult die basis aan, bijvoorbeeld met accessoires, cadeaus of tijdelijke producten.

Voor een schoenenwinkel kunnen dagelijkse schoenen de kern vormen. Onderhoudsmiddelen en schoenlepels vullen het aanbod aan. Die extra artikelen hoeven niet buiten de branche te vallen: ze kunnen juist direct aansluiten op het gebruik van het hoofdproduct.

Beoordeel daarom niet alles met dezelfde maatstaf. Een weinig verkocht onderhoudsproduct kan klanten helpen hun aankoop compleet te maken. Een extra schoenmodel zonder duidelijke doelgroep kan vooral ruimte innemen.

Leg per categorie vast welke artikelen beschikbaar moeten blijven en welke je tijdelijk test.

Assortiment samenstellen in vijf stappen

1. Bepaal voor wie je winkel bedoeld is

Beschrijf welke klanten je wilt bedienen en waarvoor ze bij je komen. Een fietsenwinkel voor dagelijkse forenzen maakt andere keuzes dan een specialist voor wedstrijdrenners. Gebruik ook vragen die medewerkers in de winkel ontvangen.

2. Verdeel het aanbod in herkenbare productgroepen

Maak een indeling die aansluit op de manier waarop klanten zoeken. Een kledingwinkel kan beginnen met dames, heren, kinderen en accessoires en daarbinnen verder uitsplitsen naar gebruik of kledingtype.

3. Bepaal de rol van iedere categorie

Gebruik category management om vast te leggen wat een categorie moet bijdragen. Basisartikelen moeten bijvoorbeeld betrouwbaar beschikbaar zijn, terwijl een seizoenscollectie tijdelijk extra keuze biedt.

4. Bekijk marge en prijsniveau

Je kunt de brutomarge berekenen door de inkoopwaarde van de verkoopopbrengst af te trekken. Vergelijk bedragen op dezelfde basis, bijvoorbeeld exclusief btw. Een hoge marge per stuk zegt nog weinig als een product nauwelijks verkoopt.

5. Toets ruimte en voorraad

Bekijk hoeveel je moet inkopen, hoe snel je kunt bijbestellen en waar je de artikelen bewaart. Een aantrekkelijk nieuw merk past misschien bij je klanten, maar niet bij je beschikbare schapruimte of minimale bestelhoeveelheid.

Category management: indelen vanuit de klant

Category management betekent dat je een categorie als geheel beheert. Je kijkt hoe artikelen elkaar aanvullen en samen een klantbehoefte bedienen.

Een kledingwinkel kan binnen dameskleding onderscheid maken tussen werkkleding, dagelijkse kleding en feestkleding. Vervolgens bekijk je per categorie de keuze, prijsopbouw, verkoop en voorraad. Zo voorkom je dat je steeds vergelijkbare artikelen toevoegt terwijl een relevante maat of uitvoering ontbreekt.

Stel bijvoorbeeld deze vragen:

  • Welke aankoop wil de klant hier kunnen doen?
  • Welke basisproducten zijn daarvoor nodig?
  • Welke varianten voegen echt keuze toe?
  • Welke artikelen overlappen sterk?

Bij meerdere vestigingen kan het antwoord verschillen. Een centrumwinkel kan andere klantvragen krijgen dan een vestiging in een woonwijk. Het hoofdkantoor kan een gezamenlijke basis vastleggen en per locatie ruimte geven voor aanvullingen.

Assortimentsanalyse met ABC analyse: welke artikelen dragen bij?

Een assortimentsanalyse laat zien hoe artikelen presteren. Met een ABC analyse rangschik je ze op een gekozen criterium, zoals omzetbijdrage of brutomargebijdrage.

Bij een indeling op omzet zijn A-artikelen de grootste bijdragers, B-artikelen de middengroep en C-artikelen de kleinste bijdragers. Daar horen geen vaste percentages bij die voor iedere winkel gelden.

Stel dat een supermarkt verschillende pastasauzen verkoopt. Sommige varianten leveren veel omzet op, andere worden zelden gekozen. Bekijk voordat je schrapt ook:

  • Hoelang het artikel verkrijgbaar was.
  • Of het regelmatig uitverkocht was.
  • Welke marge het oplevert.
  • Of het een specifieke klantbehoefte bedient.
  • Of klanten een vergelijkbaar alternatief hebben.

Een C-artikel hoeft dus niet automatisch weg. Een dieetproduct kan weinig verkopen en toch een bewuste plaats hebben. Gebruik de indeling om onderzoek te richten, niet om zonder beoordeling artikelen te verwijderen.

Omloopsnelheid, incourante voorraad en voorraadkosten

Omloopsnelheid geeft aan hoe vaak je gemiddelde voorraad in een periode wordt verkocht. Bereken je deze op basis van waarde, deel dan de inkoopwaarde van de verkochte goederen door de gemiddelde voorraadwaarde over dezelfde periode.

Vergelijk soortgelijke artikelen en houd rekening met seizoenen. Winterjassen verkopen volgens een ander patroon dan sokken. Een hogere uitkomst is bovendien niet vanzelf beter wanneer populaire maten steeds ontbreken.

Incourante voorraad bestaat uit artikelen die moeilijk of niet meer verkoopbaar zijn. Denk aan telefoonhoesjes voor een verouderd model of beschadigde verpakkingen die klanten laten liggen.

Controleer daarom regelmatig:

  • Artikelen zonder recente verkoop.
  • Voorraad die overblijft na een seizoen.
  • Retouren die nog niet zijn beoordeeld.
  • Producten waarvoor een opvolger beschikbaar is.

Voorraadkosten bestaan niet alleen uit de inkoop. Ook opslag, behandeling en eventuele afwaardering tellen mee. Voorraadoptimalisatie betekent dat je beschikbaarheid en voorraadbeslag samen beoordeelt.

Assortiment optimaliseren: uitbreiden, schrappen of vervangen?

Je kunt je assortiment optimaliseren door per artikel een duidelijke beslissing vast te leggen.

Houden: het artikel past bij je klanten en vervult een herkenbare functie. Een basismaat die regelmatig verkoopt, verdient betrouwbare beschikbaarheid.

Uitbreiden: er ontbreekt aantoonbaar keuze. Krijgt een schoenenwinkel herhaaldelijk vragen naar brede modellen, test dan een gerichte aanvulling voordat je een volledige nieuwe collectie inkoopt.

Schrappen: het artikel voegt weinig toe, verkoopt nauwelijks en heeft voldoende alternatieven. Controleer eerst of slechte presentatie of ontbrekende productinformatie een rol speelt.

Vervangen: de klantbehoefte blijft bestaan, maar het huidige artikel voldoet niet. Denk aan een regenjas die veel retour komt door de pasvorm.

Assortiment uitbreiden moet ook bij je positionering passen. Een luxe lederwarenwinkel die goedkope wegwerpartikelen naast handgemaakte tassen legt, kan onduidelijk maken waarvoor de winkel staat. Het probleem is dan de samenhang van het aanbod, niet alleen de omvang.

Assortimentsbeheer met retail software: van analyse naar uitvoering

Retail software kan artikelgegevens, verkoop, voorraad en inkoop met elkaar verbinden. Bij ERP voorraadbeheer wil je vooral kunnen volgen hoe een assortimentsbeslissing doorwerkt in de dagelijkse administratie.

Neem een woonwinkel die een servieslijn laat uitlopen. In het artikelbeheer moet zichtbaar worden dat bestaande voorraad nog verkocht mag worden, maar dat nieuwe inkoop niet meer gewenst is. Een medewerker moet kunnen zien welk alternatief beschikbaar is.

Laat tijdens een demonstratie zien hoe je:

  • Een verkoopanalyse per artikel, categorie en vestiging maakt.
  • Voorraad en gereserveerde aantallen controleert.
  • Een artikel voor nieuwe inkoop blokkeert.
  • Een opvolgend product koppelt.
  • De inkoopplanning aanpast aan seizoenen en levertijden.

Assortimentsplanning gaat vervolgens over wanneer nieuwe artikelen binnenkomen en oude verdwijnen. Vraag bij ERP voor retail welke functies standaard beschikbaar zijn en welke koppelingen of aanvullende inrichting nodig zijn. Een rapport heeft pas waarde als je de beslissing ook kunt uitvoeren.

Conclusie: beoordeel eerst één categorie

Kies één categorie waarin voorraad blijft liggen. Leg per artikel vast: houden, uitbreiden, vervangen of laten uitlopen. Wijs iemand aan die de beslissing verwerkt en plan een controlemoment. Zo wordt assortimentsbeleid een terugkerende werkwijze.

Wil je die keuzes ondersteunen met betrouwbare artikel- en voorraadgegevens? Vergelijk ERP voor retail op verkoopanalyse, artikelbeheer en de verwerking van assortimentswijzigingen.

Categorie: Retail

Start uw ERP selectie

Ontdek welke ERP systemen het beste passen bij uw onderneming

In welke sector bent u actief?

Waarom dit belangrijk is bij uw ERP selectie:Bij uw selectie is het belangrijk om met uw sector rekening te houden. Een ERP systeem moet perfect aansluiten bij uw bedrijfsprocessen. Deze processen verschillen per branche. Zo werkt een groothandel bijvoorbeeld anders dan een bouwbedrijf en heeft dus andere ERP functionaliteiten nodig.

Hoe worden uw productieorders gepland?

In welke productiegroottes produceert u?

In wat voor soort bouw bent u gespecialiseerd?

Vragen over uw bedrijfsprocessen (deel 1/2)

Werkt uw organisatie op projectbasis?
Werkt u vaak met veel verschillende partijen?
Beheert uw organisatie vastgoed?

Vragen over uw bedrijfsprocessen (deel 2/2)

Doet u veel aan onderhoud?
Wilt u ook bedrijfsmiddelen kunnen inplannen?
Wenst u urenregistratie van uw medewerkers?

Wat voor soort retailer bent u?

Vragen over uw bedrijfsprocessen

Hoeveel fysieke verkooppunten heeft u?
Aan wat voor soort klanten levert u?
Importeert u ook goederen?
Exporteert u ook goederen?

Wat voor soort dienstverlener bent u?

Vragen over uw bedrijfsprocessen

Is urenregistratie belangrijk voor u?
Werkt u tegen uurtarief en/of vaste tarieven?
Is HRM een belangrijk onderdeel binnen uw bedrijf?
Werkt uw organisatie op projectbasis?
Levert u meestal aan bedrijven of consumenten?

Wat voor soort onderwijs geeft u?

Vragen over uw bedrijfsprocessen (deel 1/2)

Hebben uw klanten een lidmaatschap bij u?
Wilt u het systeem ook gebruiken voor cursistenregistratie?
Wilt u het systeem ook gebruiken voor HRM?

Vragen over uw bedrijfsprocessen (deel 2/2)

Geeft u ook les op afstand?
Werkt u met roosters en locatieplanning?
Dient het ERP systeem gekoppeld te worden met andere pakketten?

Vragen over uw bedrijfsprocessen

Is urenregistratie belangrijk voor u?
Werkt u tegen uurtarief en/of vaste tarieven?
Is HRM een belangrijk onderdeel binnen uw bedrijf?
Werkt uw organisatie op projectbasis?
Levert u meestal aan bedrijven of consumenten?

In wat voor soort zorg bent u gespecialiseerd?

Vragen over uw bedrijfsprocessen

Wilt u het ERP systeem ook gebruiken voor cliëntenregistratie?
Biedt uw organisatie overnachtingen aan?
Dient het ERP systeem gekoppeld te worden met andere pakketten?
Namelijk:
Verleent u zorg op locatie?

In wat voor soort handel bent u gespecialiseerd?

Vragen over uw bedrijfsprocessen

Heeft u een webshop die moet worden geïntegreerd?
Hoeveel fysieke winkels met point-of-sale heeft u?
Importeert u ook goederen?
Exporteert u ook goederen?
Aan wat voor soort klanten levert u?

Vragen over uw bedrijfsprocessen

Is urenregistratie belangrijk voor u?
Werkt u tegen uurtarief en/of vaste tarieven?
Is HRM een belangrijk onderdeel binnen uw bedrijf?
Werkt uw organisatie op projectbasis?
Levert u meestal aan bedrijven of consumenten?

Vragen over uw bedrijfsprocessen (deel 1/2)

Wilt u dat het ERP systeem klaar is voor het IoT (Internet of Things)?
Wenst u een koppeling met belangrijke leveranciers als de Technische Unie en Rexel?
Pleegt u ook onderhoudswerkzaamheden?
Moeten werkbonnen mobiel kunnen ingevoerd?

Vragen over uw bedrijfsprocessen (deel 2/2)

Moet het systeem offline kunnen worden geraadpleegd?
Moet u machines op afstand kunnen monitoren?
Werkt u ook op projectbasis?
Moet u koelmiddelen registreren?

Wat voor soort nutsbedrijf heeft u?

Vragen over uw bedrijfsprocessen

Werkt uw organisatie op projectbasis?
Werkt u met veel verschillende partijen?
Beheert uw organisatie vastgoed?
Doet u veel aan onderhoud?
Wenst u urenregistratie van uw medewerkers?

Overheid en NGO’s

Vragen over uw bedrijfsprocessen

Werkt u projectmatig?
Wenst u een ledenadministratie?
Dient het ERP systeem gekoppeld te worden met andere pakketten?
Namelijk:
Moet het ERP systeem mobiel beschikbaar zijn?

Wat voor logistieke diensten biedt u aan?

Organiseert u ladingen op de volgende wijze?

Groupage/Deelpartijen (LTL)
Groupage/deelpartijen die in een hub gebundeld worden voor meerdere opdrachtgevers
FTL
Volle ladingen voor meerdere opdrachtgevers
Dedicated Logistics
Vervoer voor één opdrachtgever

Organiseert u ladingen op de volgende wijze?

Heeft u een eigen wagenpark?
Moeten goederen gekoeld worden vervoerd?
Importeert u artikelen?
Exporteert u ook artikelen?

Hoe ziet uw productieproces eruit?

In wat voor soort productie bent u gespecialiseerd?

Hoe worden uw productieorders gepland?

In welke productiegroottes produceert u?

Vragen over uw bedrijfsprocessen

Doet u regelmatig onderhoud?
Werkt u met Service Level Agreements?
Dient het ERP systeem te koppelen met andere programma’s?
Werkt u op projectbasis?
Wenst u uren te registreren in het systeem?

Voer het aantal medewerkers en gebruikers in

medewerker(s)
gebruiker(s)

Vragen over uw organisatie

Heeft uw organisatie meerdere vestigingen?
Hoeveel magazijnen heeft u?
Werkt u multi-currency?
Opereert u internationaal?
Is de hoofdvestiging gevestigd in Nederland?
ERP leveranciers zoeken...
systemen gevonden

Vul het formulier in en ontvang vrijblijvend informatie over de 7 meest geschikte leveranciers

Wij hebben uw aanvraag goed ontvangen

  • Op basis van de door u ingevulde informatie gaat onze consultant vrijblijvend aan de slag
  • Onze consultant maakt een selectie uit de gevonden ERP leveranciers die het best passen bij uw onderneming
  • U ontvangt gratis een shortlist met informatie over de 7 meest geschikte leveranciers
  • Bij vragen of onduidelijkheden neemt hij mogelijk contact met u op
Bekijk longlist
Selectie opnieuw starten

Retail marketing: van nieuwe winkelbezoekers naar vaste klanten

Met retail marketing trek je meer klanten naar je winkel en stimuleer je herhaalaankopen. Ontdek praktische acties en kies software die je daarbij helpt.

Lees verder

Kassasysteem voor de detailhandel

Wat is een kassasysteem voor de detailhandel? Lees hoe kassasystemen werken, hoe ze verschillen van ERP en waar retailers in 2026 op letten.

Lees verder

Hoe kan ERP supermarkten ondersteunen?

Wij leggen u graag uit hoe ERP supermarktketens kan ondersteunen bij hun bedrijfsprocessen.

Lees verder